Tytuł wykonawczy

Faktura, umowa i wezwanie do zapłaty nie wystarczą, żeby komornik zajął rachunek dłużnika. Egzekucję wszczyna wniosek z tytułem wykonawczym, a komornik nie bada, czy dług jest zasadny i wymagalny (art. 804 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), bo to rozstrzyga wcześniej sąd. Przy niezapłaconej fakturze tytuł wykonawczy powstaje zwykle z nakazu zapłaty, który się uprawomocnił i dostał klauzulę wykonalności.

Tytuł egzekucyjny a tytuł wykonawczy

Według art. 776 KPC tytuł wykonawczy ma dwie części. Tytuł egzekucyjny stwierdza obowiązek dłużnika, a klauzula wykonalności to dodane przez sąd stwierdzenie, że ten tytuł uprawnia do egzekucji (art. 783 § 1¹).

Tytułami egzekucyjnymi są według art. 777 § 1 KPC prawomocne albo natychmiast wykonalne orzeczenia sądu i referendarza sądowego, ugody zawarte przed sądem oraz akty notarialne, w których dłużnik poddał się egzekucji. Do tej grupy należą też inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają egzekucji sądowej.

Jak uzyskać tytuł wykonawczy w sprawie o zapłatę

Krok 1. Pozew. Niesporną fakturę dochodzisz zwykle w postępowaniu upominawczym, nakazowym albo w elektronicznym postępowaniu upominawczym, czyli w e-sądzie. W każdym z nich sąd wydaje nakaz zapłaty bez rozprawy, na posiedzeniu niejawnym (art. 480⁴ § 1 KPC), o ile pozew spełnia warunki danego trybu.

Krok 2. Uprawomocnienie. Na sprzeciw dłużnik ma dwa tygodnie od doręczenia nakazu w postępowaniu upominawczym i w e-sądzie, a na zarzuty w postępowaniu nakazowym miesiąc (art. 480² § 2). Nakaz, którego nie zaskarżył, ma skutki prawomocnego wyroku (art. 480² § 4).

Krok 3. Klauzula wykonalności. Wniosek składasz w sądzie pierwszej instancji, w którym toczyła się sprawa (art. 781 § 1). Sąd rozpoznaje go niezwłocznie, a ustawa daje mu na to najwyżej 3 dni (art. 781¹). Opłata 50 zł z art. 71 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dotyczy innych tytułów, na przykład aktu notarialnego, a nie wyroku ani nakazu zapłaty przeciwko samemu dłużnikowi.

Wyjątek dla e-sądu. Prawomocny nakaz z elektronicznego postępowania upominawczego dostaje klauzulę wykonalności z urzędu, bez twojego wniosku (art. 782 § 2). Taki tytuł ma postać elektroniczną i zostaje w systemie teleinformatycznym (art. 783 § 4). Wniosek o egzekucję złożysz przez ten system, wskazując tytuł, albo tradycyjnie, z dokumentem pobranym z systemu (art. 797 § 2 i § 3).

Nakaz z postępowania nakazowego zabezpiecza od razu

Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym jest z chwilą wydania tytułem zabezpieczenia, wykonalnym bez klauzuli (art. 492 § 1 KPC). Nie musisz czekać na uprawomocnienie, żeby komornik zajął na przykład rachunek bankowy dłużnika (art. 747 pkt 1). We wniosku o dokonanie zabezpieczenia wskazujesz jego sposób (art. 492 § 2). Zajętych pieniędzy nie dostajesz jednak od razu. Składa się je na rachunek depozytowy Ministra Finansów (art. 752 § 1), a do ciebie trafiają dopiero w egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego.

Co zrobić z tytułem wykonawczym

Wniosek do komornika. We wniosku o wszczęcie egzekucji wskazujesz świadczenie, które ma być spełnione, i dołączasz tytuł wykonawczy (art. 797 § 1 KPC).

Wpis do biura informacji gospodarczej. Tytuł wykonawczy otwiera osobny tryb z art. 16 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych. Dane dłużnika przekażesz do biura po 14 dniach od wysłania listem poleconym albo doręczenia pisma z ostrzeżeniem, w którym podajesz firmę i adres siedziby biura. Biuru podajesz też dane sądu, datę wydania i sygnaturę tytułu, a od stwierdzenia długu prawomocnym orzeczeniem nie może minąć 6 lat. W tym trybie nie ma progu kwoty ani warunku 30 dni od wymagalności, które obowiązują przy zwykłym wpisie do biura informacji gospodarczej bez wyroku (dla firm 500 zł, art. 15).

Jak długo działa tytuł wykonawczy

Przepisy nie dają tytułowi wykonawczemu daty ważności. Liczy się przedawnienie roszczenia, które tytuł stwierdza. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu albo ugodą zawartą przed sądem przedawnia się po sześciu latach (art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego), nawet jeśli wierzytelność z faktury przedawniała się po dwóch albo trzech latach. Pozew przerwał bieg przedawnienia, a od nowa liczy się on dopiero po zakończeniu sprawy (art. 123 § 1 pkt 1 i art. 124 KC).

Wniosek o wszczęcie egzekucji to czynność przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń, więc też przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 KC). Przez czas egzekucji termin nie biegnie, a po jej zakończeniu liczy się od nowa (art. 124 KC). Jeśli z treści tytułu wynika, że termin przedawnienia już upłynął, do wniosku dołączasz dokument, z którego wynika przerwanie biegu (art. 797 § 1¹ KPC). Bez niego komornik odmówi wszczęcia egzekucji i nie wezwie cię do uzupełnienia (art. 804 § 2). Dokumenty z każdej egzekucji trzymaj razem z tytułem.

Kroki, które poprzedzają pozew, od przypomnienia przed terminem po przedsądowe wezwanie, opisuje przewodnik po windykacji należności.

Najczęstsze pytania

Czym różni się tytuł egzekucyjny od tytułu wykonawczego?

Tytuł egzekucyjny stwierdza dług, a może nim być prawomocny wyrok, ugoda sądowa albo akt notarialny z poddaniem się egzekucji. Tytuł wykonawczy to ten sam dokument z klauzulą wykonalności nadaną przez sąd. Egzekucję komornik prowadzi na podstawie tytułu wykonawczego.

Jak uzyskać tytuł wykonawczy?

Wnieś pozew, poczekaj na uprawomocnienie wyroku albo nakazu zapłaty i złóż w sądzie, który prowadził sprawę, wniosek o klauzulę wykonalności. Wniosek o klauzulę do wyroku albo nakazu przeciwko dłużnikowi nie wymaga opłaty, a nakaz z e-sądu dostaje klauzulę z urzędu.

Jak długo ważny jest tytuł wykonawczy?

Tytuł nie ma daty ważności, ale roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem albo nakazem zapłaty przedawnia się po sześciu latach (art. 125 § 1 KC). Wniosek o egzekucję przerywa bieg przedawnienia, który po zakończeniu egzekucji liczy się od nowa.