W faktoringu biorą udział trzy firmy. Faktorant to sprzedawca, który wystawił fakturę z odroczonym terminem, dłużnik to odbiorca, który ma ją zapłacić, a faktor to bank albo wyspecjalizowana firma, która przejmuje prawo do tej zapłaty. Faktoring finansuje więc sprzedaż na kredyt kupiecki. Od pożyczki różni się tym, że faktor finansuje konkretne faktury i odzyskuje pieniądze przede wszystkim od odbiorcy.
Na czym polega faktoring krok po kroku
- Faktor ocenia ciebie i twoich odbiorców, a potem przyznaje limit, czyli najwyższą kwotę faktur do sfinansowania.
- Wystawiasz fakturę z odroczonym terminem i przekazujesz ją faktorowi. Wierzytelność przechodzi na niego przez przelew.
- Faktor wypłaca zaliczkę, czyli określoną w umowie część wartości faktury.
- Odbiorca płaci faktorowi (w faktoringu cichym tobie, a ty przekazujesz pieniądze dalej).
- Faktor wypłaca resztę pomniejszoną o prowizję i odsetki. Gdy odbiorca nie zapłaci, o tym, kto ponosi stratę, decyduje rodzaj faktoringu.
Kodeks cywilny nie reguluje faktoringu. To umowa nienazwana, oparta na swobodzie umów (art. 353¹ KC) i na przepisach o przelewie (art. 509 i dalsze KC), które opisuje hasło cesja wierzytelności. Zbywca odpowiada za to, że wierzytelność mu przysługuje, a za wypłacalność dłużnika tylko wtedy, gdy przyjął taką odpowiedzialność (art. 516 KC). Regres w faktoringu musi więc wynikać z umowy.
Faktoring pełny, niepełny, cichy i odwrotny
Nazwy rodzajów pochodzą z praktyki rynku, a nie z ustawy, więc sprawdzaj, co dokładnie obiecuje umowa.
| Rodzaj | Na czym polega | Na co uważać |
|---|---|---|
| Niepełny (z regresem) | gdy odbiorca nie zapłaci, faktor żąda od ciebie zwrotu zaliczki | ryzyko braku zapłaty zostaje u ciebie |
| Pełny (bez regresu) | faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności odbiorcy w granicach limitu | wyższa cena, sprawdź też, czy ochrona obejmuje faktury sporne |
| Jawny | odbiorca dostaje zawiadomienie o przelewie i płaci faktorowi | wpłata na twój rachunek po zawiadomieniu nie zwalnia odbiorcy |
| Cichy | odbiorca nie wie o faktoringu i płaci tobie | każdą wpłatę przekazujesz faktorowi |
| Odwrotny | umowę zawiera kupujący, faktor płaci jego dostawcom, a kupujący spłaca faktora później | finansuje zobowiązania kupującego, nie należności |
Rodzaje można łączyć, więc faktoring bywa na przykład niepełny i cichy.
Ile kosztuje faktoring
Cena składa się zwykle z prowizji od wartości przekazanych faktur, odsetek od wypłaconej zaliczki i opłat dodatkowych, na przykład za ocenę odbiorców. Stawki każdy faktor ustala sam, więc oferty porównuj po łącznym koszcie w złotych.
Przykład (stawki przyjęte tylko do obliczeń). Przyjmijmy fakturę na 100 000 zł z terminem 60 dni, zaliczkę 80%, prowizję 0,5% wartości faktury i odsetki 9% w skali roku. Faktor wypłaca 80 000 zł. Prowizja to 100 000 zł × 0,5% = 500 zł, a odsetki za 60 dni 80 000 zł × 9% × 60 ÷ 365 = 1 183,56 zł. Razem 1 683,56 zł, czyli 1,68% wartości faktury i około 12,8% w skali roku od wypłaconej kwoty. Taki koszt porównaj z kredytem obrotowym i z marżą na sprzedaży.
Na co uważać przed przekazaniem faktur
Zakaz cesji u odbiorcy. Umowa z odbiorcą może zastrzegać, że przelew wymaga jego zgody. Przy umowie na piśmie takie zastrzeżenie działa wobec faktora, gdy dokument o nim wspomina albo faktor o nim wiedział (art. 514 KC), więc przejrzyj umowy odbiorców, zanim zgłosisz ich faktury.
Komu płaci odbiorca. Dopóki odbiorca nie dostanie zawiadomienia o przelewie, zapłata do twoich rąk jest skuteczna także wobec faktora (art. 512 KC).
Rekompensata nie przechodzi na faktora. Odsetki przechodzą na nabywcę razem z fakturą (art. 509 § 2 KC), ale roszczenia o rekompensatę 40, 70 albo 100 euro nie można zbyć (art. 10 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych).
Podatki. Usługa faktoringu co do zasady nie korzysta ze zwolnienia z VAT, bo ustawa wyłącza ze zwolnień ściąganie długów, w tym faktoring (art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT). Ulga na złe długi dotyczy tylko wierzytelności niezapłaconych i niezbytych (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT, art. 18f ustawy o CIT), a przekazanie faktury faktorowi to zbycie wierzytelności. Rozliczenie konkretnej umowy uzgodnij z doradcą podatkowym.
Faktoring nie zastępuje pilnowania płatności
Faktoring zmienia moment, w którym dostajesz pieniądze, ale nie to, kiedy płacą odbiorcy. W faktoringu niepełnym niezapłacona faktura wraca do ciebie razem z obowiązkiem zwrotu zaliczki. Jeśli odsetki od zaliczki biegną do dnia zapłaty, każdy dzień spóźnienia odbiorcy podnosi koszt finansowania.
Faktoring ma sens, gdy sprzedaż rośnie szybciej niż gotówka na zakupy i wynagrodzenia albo gdy duzi odbiorcy wymagają długich terminów (ich ustawowe granice opisuje tekst o zatorach płatniczych). Poprawia wtedy płynność finansową, ale przy niskiej marży policz najpierw, czy jego koszt nie przekroczy zysku z transakcji.
Gotówkę przyspieszy faktor, ale liczbę faktur, które w ogóle trzeba finansować, zmniejsza pilnowanie terminów. Powtarzalną część tej pracy przejmuje system do windykacji należności Sunbay, który wysyła przypomnienia, dopasowuje zaksięgowane wpłaty do faktur i pokazuje wiekowanie należności każdego odbiorcy.
Najczęstsze pytania
Na czym polega faktoring?
Firma przekazuje faktorowi faktury z odroczonym terminem, a faktor od razu wypłaca jej zaliczkę. Gdy odbiorca zapłaci, faktor rozlicza resztę po potrąceniu prowizji i odsetek. Podstawą jest umowa faktoringu i przelew wierzytelności z art. 509 KC.
Czym różni się faktoring pełny od niepełnego?
W faktoringu niepełnym (z regresem) ryzyko, że odbiorca nie zapłaci, zostaje u sprzedawcy, który musi wtedy zwrócić zaliczkę. W pełnym (bez regresu) ryzyko niewypłacalności odbiorcy przejmuje faktor w granicach limitu, dlatego ta usługa kosztuje więcej.
Czy odbiorca musi zgodzić się na faktoring?
Co do zasady nie, bo wierzyciel może przenieść wierzytelność bez zgody dłużnika (art. 509 § 1 KC). Zgoda jest potrzebna, gdy umowa z odbiorcą zastrzega, że przelew jej wymaga. W faktoringu jawnym odbiorca dostaje tylko zawiadomienie, komu ma płacić.
.svg)