Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego). Tytułem egzekucyjnym jest na przykład prawomocny wyrok, niezaskarżony nakaz zapłaty albo akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji (art. 777 § 1 KPC). Klauzula stwierdza, że tytuł uprawnia do egzekucji, i podpisuje ją sędzia albo referendarz sądowy (art. 783 § 1¹ KPC). Dopiero z tytułem wykonawczym złożysz wniosek o egzekucję do komornika.
Kto nadaje klauzulę wykonalności
Klauzulę nadaje sąd na wniosek wierzyciela (art. 782 § 1 KPC). Wyrokowi albo nakazowi zapłaty nadaje ją sąd pierwszej instancji, w którym toczyła się sprawa, a sąd drugiej instancji, dopóki ma akta (art. 781 § 1). Innym tytułom, na przykład aktom notarialnym, nadaje ją sąd rejonowy właściwy według miejsca zamieszkania albo siedziby dłużnika (art. 781 § 2). Czynności w tych sprawach może wykonywać referendarz sądowy (art. 781 § 1¹).
Ile kosztuje i ile trwa nadanie klauzuli
Od wniosku o klauzulę dla wyroku, ugody sądowej albo nakazu zapłaty sąd nie pobiera opłaty. Opłata stała 50 zł dotyczy innych tytułów, na przykład aktu notarialnego (art. 71 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Tyle samo płaci nowy wierzyciel, na którego wierzytelność przeszła w toku sprawy albo po wydaniu tytułu, choćby w drodze cesji wierzytelności (art. 71 pkt 3).
Sąd ma rozpoznać wniosek niezwłocznie, nie później niż w 3 dni od jego złożenia (art. 781¹ KPC). To termin dla sądu, a przepis nie przewiduje skutków jego przekroczenia, więc licz się z tym, że wniosek poczeka dłużej. W postanowieniu sąd wskazuje, czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne (art. 783 § 1 KPC).
Nakaz z e-sądu dostaje klauzulę z urzędu
Nakazowi zapłaty z elektronicznego postępowania upominawczego sąd nadaje klauzulę z urzędu, niezwłocznie po uprawomocnieniu (art. 782 § 2 KPC), więc wniosku nie składasz. Taki tytuł wykonawczy istnieje tylko w systemie teleinformatycznym (art. 783 § 4 KPC). Wniosek o egzekucję złożysz komornikowi przez ten system, wskazując tytuł, albo na papierze z dokumentem pobranym z systemu (art. 797 § 2 i 3 KPC).
Kiedy sąd odmówi nadania klauzuli
Sąd odmawia, gdy wniosek jest oczywiście sprzeczny z prawem albo zmierza do jego obejścia. Odmawia też, gdy z okoliczności sprawy i treści tytułu wynika, że roszczenie się przedawniło, chyba że przedstawisz dokument, z którego wynika przerwanie biegu przedawnienia (art. 782¹ § 1 KPC). Przedawnienia odsetek wymagalnych po powstaniu tytułu sąd nie bada.
Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem albo nakazem przedawnia się po 6 latach (art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego). Bieg przerywa między innymi uznanie długu i wniosek o egzekucję złożony u komornika (art. 123 § 1 KC), a zasady liczenia terminów opisuje hasło o przedawnieniu wierzytelności. Jeśli sąd prawomocnie odmówi klauzuli z powodu przedawnienia, możesz jeszcze pozwać o ustalenie, że wierzytelność się nie przedawniła (art. 782¹ § 2 KPC).
Jak złożyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności
- Poczekaj na prawomocność. Tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie prawomocne albo natychmiast wykonalne (art. 777 § 1 pkt 1 KPC), więc przy nakazie zapłaty musi minąć termin na sprzeciw albo zarzuty.
- Złóż pisemny wniosek do właściwego sądu. Podaj sygnaturę sprawy, oznacz tytuł i poproś o nadanie klauzuli oraz wydanie tytułu wykonawczego.
- Dołącz dokumenty. Przy tytule innym niż wyrok, ugoda sądowa albo nakaz zapłaty dołącz ten tytuł i zapłać 50 zł. Gdy wierzytelność przeszła na ciebie po powstaniu tytułu, wykaż to dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 788 § 1 KPC).
- Złóż wniosek do komornika. Wskaż świadczenie i dołącz tytuł wykonawczy (art. 797 § 1 KPC). Jeśli z tytułu wynika, że termin przedawnienia minął, dołącz też dokument o przerwaniu jego biegu (art. 797 § 1¹).
Na postanowienie w sprawie klauzuli przysługuje zażalenie, a na postanowienie referendarza skarga (art. 795 § 1 i § 3 KPC). Obie wnosi się w ciągu tygodnia (art. 394 § 2 i art. 398²² § 2 KPC), z opłatą 50 zł (art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych). Wierzyciel liczy termin od wydania tytułu wykonawczego albo doręczenia odmowy. Dłużnik liczy go dopiero od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, bo postanowienia z posiedzenia niejawnego sąd doręcza tylko wierzycielowi (art. 794² § 1 KPC).
Cały proces, od przypomnienia przed terminem po egzekucję, opisuje przewodnik po windykacji należności.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje nadanie klauzuli wykonalności?
Przy wyroku, ugodzie sądowej i nakazie zapłaty sąd nie pobiera opłaty od wniosku. Za klauzulę dla innego tytułu, na przykład aktu notarialnego, albo na rzecz nowego wierzyciela po cesji zapłacisz 50 zł (art. 71 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Ile czeka się na klauzulę wykonalności?
Sąd ma rozpoznać wniosek niezwłocznie, nie później niż w 3 dni od złożenia (art. 781¹ KPC). To termin dla sądu, a nie gwarancja, więc licz się z dłuższym oczekiwaniem. Nakaz z e-sądu dostaje klauzulę z urzędu zaraz po uprawomocnieniu.
Czy nakaz zapłaty z e-sądu wymaga wniosku o klauzulę?
Nie. Nakazowi wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym sąd nadaje klauzulę z urzędu, niezwłocznie po uprawomocnieniu (art. 782 § 2 KPC). Tytuł wykonawczy istnieje wtedy w systemie teleinformatycznym, a wniosek o egzekucję możesz złożyć komornikowi przez ten system.
.svg)