Ugodę definiuje art. 917 Kodeksu cywilnego. Strony czynią sobie w niej wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego stosunku prawnego, żeby uchylić niepewność co do roszczeń, zapewnić ich wykonanie albo uchylić spór, który trwa albo może powstać. Dla sprzedawcy to sposób na odzyskanie pieniędzy bez procesu albo na szybsze zakończenie sprawy, która trafiła już do sądu. Bez ustępstw obu stron nie ma ugody. Gdy dłużnik potwierdza dług, a wierzyciel niczego nie ustępuje, to uznanie długu.
Co strony mogą sobie ustąpić
Wierzyciel może rozłożyć dług na raty, przesunąć termin zapłaty albo zrezygnować z części odsetek, rekompensaty czy kosztów. Dłużnik może uznać dług w określonej kwocie, wycofać reklamację albo dać zabezpieczenie, na przykład weksel in blanco. Rezygnację z odsetek możesz uzależnić od terminowej spłaty wszystkich rat, tak żeby przy opóźnieniu móc żądać ich w pełnej wysokości.
Od skutków ugody trudno się później uwolnić. Uchylenie się od niej z powodu błędu jest możliwe tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a sporu by nie było, gdyby znały prawdę (art. 918 § 1). Odnalezienie nowych dowodów nie wystarczy, chyba że ugodę zawarto w złej wierze (art. 918 § 2). Dlatego wpisz do ugody kwotę długu i numery faktur, które obie strony uznają za pewne.
Ugoda a przedawnienie
Jeśli w ugodzie dłużnik potwierdza dług, ugoda przerywa bieg przedawnienia jako uznanie roszczenia (art. 123 § 1 pkt 2), a przedawnienie biegnie od nowa (art. 124 § 1). Mediacja i zawezwanie do próby ugodowej od 30 czerwca 2022 r. tylko zawieszają bieg przedawnienia na czas postępowania (art. 121 pkt 5 i 6). Roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się po 6 latach (art. 125 § 1). Zasady liczenia terminów opisuje hasło o przedawnieniu należności.
Raty i klauzula natychmiastowej wymagalności
Przy spłacie w ratach ugoda powinna mówić, co się dzieje, gdy dłużnik spóźni się z ratą. Do tego służy klauzula natychmiastowej wymagalności, czyli postanowienie, że przy opóźnieniu cały pozostały dług staje się wymagalny. Zapisz, czy dzieje się to automatycznie, na przykład ósmego dnia opóźnienia, czy po twoim wezwaniu. Gdy wymagalność zależy od twojego działania, przedawnienie biegnie od dnia, w którym dług stałby się wymagalny, gdybyś działał w najwcześniejszym możliwym terminie (art. 120 § 1). Zwlekanie z wezwaniem nie da ci więc więcej czasu na pozew.
Przykład. Najważniejsze postanowienia ugody o spłacie w ratach. Kwoty, daty i liczba dni to założenia do przykładu.
| Część ugody | Przykład |
|---|---|
| Dług | 61 500 zł z faktur FV 210/08/2026 i FV 245/09/2026 |
| Uznanie | dłużnik uznaje dług w tej kwocie |
| Ustępstwo wierzyciela | rezygnacja z odsetek za opóźnienie naliczonych do dnia ugody, pod warunkiem terminowej spłaty wszystkich rat |
| Raty | trzy raty po 20 500 zł do 15 grudnia 2026 r., 15 stycznia 2027 r. i 15 lutego 2027 r. |
| Opóźnienie w racie | przy opóźnieniu ponad 7 dni cały pozostały dług staje się wymagalny razem z odsetkami |
| Podpisy | osoby uprawnione do reprezentowania obu firm według KRS albo pełnomocnictwa |
Kiedy ugoda staje się tytułem wykonawczym
Ugoda zawarta tylko między stronami to umowa. Gdy dłużnik przestanie płacić, potrzebujesz nakazu zapłaty albo wyroku. Pomaga pisemne uznanie długu z ugody, bo razem z wezwaniem do zapłaty pozwala uzyskać nakaz w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej KPC). Bez procesu do egzekucji prowadzą trzy formy ugody.
| Forma ugody | Co daje wierzycielowi | Przepis |
|---|---|---|
| Ugoda przed sądem, także po zawezwaniu do próby ugodowej | tytuł egzekucyjny, który po nadaniu klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym | art. 776 i art. 777 § 1 pkt 1 KPC |
| Ugoda przed mediatorem | po zatwierdzeniu przez sąd moc ugody sądowej, a zatwierdzona przez nadanie klauzuli wykonalności jest tytułem wykonawczym | art. 183¹⁵ § 1 KPC |
| Ugoda w formie aktu notarialnego, w którym dłużnik poddaje się egzekucji | tytuł egzekucyjny, który po nadaniu klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym | art. 777 § 1 pkt 4 i 5 KPC |
Zawezwanie do próby ugodowej składasz w sądzie rejonowym właściwym dla dłużnika, niezależnie od wartości sprawy. We wniosku zwięźle opisujesz sprawę i przedstawiasz propozycję ugody (art. 185 § 1 i § 1¹ KPC). Więcej piszemy w hasłach o zawezwaniu do próby ugodowej i o klauzuli wykonalności.
Po zawarciu ugody trzeba pilnować terminów rat. Sunbay łączy się z ERP, dopasowuje zaksięgowane wpłaty do faktur i rozpoznaje obietnice zapłaty w odpowiedziach klientów, a gdy sprawa wymaga decyzji, tworzy zadanie dla zespołu. Zobacz, jak działa program do windykacji.
Najczęstsze pytania
Czy ugoda z dłużnikiem przerywa przedawnienie?
Tak, jeśli dłużnik potwierdza w niej dług, bo wtedy ugoda jest uznaniem roszczenia (art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego). Przedawnienie biegnie wtedy od nowa. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej i mediacja tylko zawieszają jego bieg na czas postępowania.
Czym różni się ugoda od uznania długu?
Ugoda wymaga wzajemnych ustępstw obu stron, na przykład wierzyciel rozkłada dług na raty, a dłużnik uznaje go i wycofuje reklamację. Uznanie długu to potwierdzenie długu przez dłużnika i nie wymaga ustępstw wierzyciela. Ugoda często zawiera uznanie długu.
Czy ugoda pozasądowa jest tytułem wykonawczym?
Nie. Gdy dłużnik jej nie wykona, potrzebujesz nakazu zapłaty albo wyroku. Tytułami egzekucyjnymi są ugoda zawarta przed sądem i akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji, a ugoda przed mediatorem zatwierdzona przez nadanie klauzuli wykonalności jest od razu tytułem wykonawczym.
Co wpisać do ugody o spłacie w ratach?
Kwotę długu z numerami faktur, oświadczenie dłużnika o uznaniu długu, ustępstwa wierzyciela, harmonogram rat i skutki opóźnienia, na przykład wymagalność całego pozostałego długu. Ugodę podpisują osoby uprawnione do reprezentowania obu firm.
.svg)
.svg)