Sąd wydaje nakaz zapłaty, gdy powód dochodzi roszczenia pieniężnego (art. 480¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Robi to na posiedzeniu niejawnym, a nakaz może wydać także referendarz sądowy (art. 480⁴ KPC). Dla wierzyciela z niezapłaconą fakturą to pierwszy krok do tytułu wykonawczego. Jeśli dłużnik nie zaskarży nakazu, ten ma skutki prawomocnego wyroku (art. 480² § 4 KPC).
Trzy drogi do nakazu zapłaty
| Tryb | Kiedy i na jakiej podstawie | Termin dla dłużnika | Opłata od pozwu |
|---|---|---|---|
| Postępowanie upominawcze (art. 499 KPC) | roszczenie pieniężne, chyba że jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia budzą wątpliwość albo zapłata zależy od świadczenia wzajemnego | sprzeciw w 2 tygodnie od doręczenia w kraju | pełna |
| Postępowanie nakazowe (art. 485 KPC) | wniosek w pozwie i dokument urzędowy, zaakceptowany rachunek, wezwanie z pisemnym uznaniem długu, weksel albo dokumenty transakcji handlowej | zarzuty w miesiąc od doręczenia w Unii Europejskiej | czwarta część |
| Elektroniczne postępowanie upominawcze, czyli EPU (art. 505²⁸ i dalsze KPC) | roszczenie pieniężne wymagalne w ciągu 3 lat przed pozwem, doręczenie w Polsce, pozew przez internet, dowody się wskazuje, ale nie dołącza | sprzeciw w 2 tygodnie od doręczenia | czwarta część |
Nakaz upominawczy sąd wydaje sam, a nakazowy tylko na wniosek zgłoszony w pozwie (art. 484¹ KPC). EPU prowadzi e-Sąd.
Ile kosztuje pozew o nakaz zapłaty
Do 20 000 zł opłata jest stała i rośnie progami, a powyżej wynosi 5% wartości przedmiotu sporu (art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W postępowaniu nakazowym i w EPU płacisz czwartą część opłaty (art. 19 ust. 2), nie mniej niż 30 zł (art. 20 ust. 1), zaokrągloną w górę do pełnego złotego (art. 21).
| Wartość przedmiotu sporu | Opłata pełna | Postępowanie nakazowe albo EPU |
|---|---|---|
| 1 200 zł | 100 zł | 30 zł (czwarta część to 25 zł, ale obowiązuje minimum) |
| 12 000 zł | 750 zł | 188 zł (187,50 zł po zaokrągleniu w górę) |
| 60 000 zł | 3 000 zł | 750 zł |
Odsetek żądanych obok należności głównej nie wlicza się do wartości przedmiotu sporu (art. 20 KPC), więc nie podnoszą opłaty. Ich kwotę do pozwu policzysz w kalkulatorze odsetek w transakcjach handlowych.
Postępowanie nakazowe przy fakturach między firmami
W transakcjach handlowych sąd wydaje nakaz w postępowaniu nakazowym na podstawie umowy, dowodu wykonania dostawy albo usługi i dowodu doręczenia faktury (art. 485 § 2¹ KPC). Na tej samej podstawie dochodzisz odsetek handlowych i rekompensaty. Wezwanie do zapłaty nie jest tu wymagane, choć przedsądowe wezwanie do zapłaty pomaga przy kosztach procesu i wpisie do biura informacji gospodarczej.
Nakaz od chwili wydania jest też tytułem zabezpieczenia, wykonalnym bez klauzuli (art. 492 § 1 KPC). Jeszcze przed jego uprawomocnieniem możesz więc złożyć u komornika wniosek o zabezpieczenie, na przykład przez zajęcie rachunku bankowego dłużnika (art. 747 pkt 1 KPC). Dłużnik, który chce się bronić, wnosi zarzuty i płaci trzy czwarte opłaty (art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych). Przy fakturze na 12 000 zł to 563 zł. Nakaz nie traci wtedy mocy, a sąd w wyroku utrzymuje go albo uchyla (art. 493 § 4 KPC).
Co się dzieje po doręczeniu nakazu
Sprzeciw. W postępowaniu upominawczym nakaz traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem (art. 505 § 2 KPC), a sąd rozpoznaje sprawę według zwykłych przepisów. Ustawa o kosztach sądowych nie przewiduje opłaty od sprzeciwu. W EPU sprzeciw nie wymaga dowodów, a sąd umarza postępowanie (art. 505³⁵ i 505³⁶ KPC). Jeśli w ciągu trzech miesięcy od wydania postanowienia o umorzeniu złożysz zwykły pozew o to samo, skutki pozwu, w tym przerwanie przedawnienia, liczą się od dnia pozwu w EPU (art. 505³⁷ § 2 KPC).
Brak reakcji. Nakaz się uprawomocnia, ale do egzekucji potrzebujesz jeszcze klauzuli wykonalności. Nakaz z EPU dostaje ją z urzędu (art. 782 § 2 KPC), przy pozostałych składasz wniosek.
Pozew przerywa przedawnienie
Wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego), które nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie się nie zakończy (art. 124 § 2 KC). Roszczenia z faktur między firmami przedawniają się zwykle po 2 albo 3 latach, zależnie od umowy, z końcem roku kalendarzowego, a roszczenie stwierdzone prawomocnym nakazem po 6 latach (art. 125 § 1 KC). Zasady liczenia terminów opisuje hasło wierzytelność.
Przykład. Faktura za czynsz najmu wymagalna 10 listopada 2023 r. przedawni się po 3 latach, 31 grudnia 2026 r. Do EPU zgłosisz ją mniej więcej do 10 listopada 2026 r., bo e-sąd przyjmuje tylko roszczenia wymagalne w ciągu 3 lat przed pozwem (art. 505²⁹ᵃ KPC). Potem zostaje zwykły sąd, a pozew trzeba złożyć najpóźniej 31 grudnia 2026 r. Faktura za towar z tym samym terminem przedawniła się już 31 grudnia 2025 r.
Do pozwu w postępowaniu nakazowym potrzebujesz kompletu dokumentów, a ich zbieranie z maili i segregatorów zajmuje czas. W oprogramowaniu do windykacji Sunbay przekazujesz taką sprawę jednym kliknięciem do kancelarii albo własnego działu, razem z umową, fakturą, dowodem doręczenia i historią przypomnień.
Najczęstsze pytania
Ile czasu ma dłużnik na sprzeciw od nakazu zapłaty?
Od nakazu w postępowaniu upominawczym, także z e-sądu, dłużnik wnosi sprzeciw w ciągu dwóch tygodni od doręczenia w kraju (art. 480² § 2 pkt 1 KPC). Na zarzuty od nakazu w postępowaniu nakazowym ma miesiąc od doręczenia na terenie Unii Europejskiej.
Ile kosztuje pozew o nakaz zapłaty?
Do 20 000 zł opłata jest stała (od 30 do 1 000 zł), a powyżej wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. W postępowaniu nakazowym i w e-sądzie płacisz czwartą część, nie mniej niż 30 zł, na przykład 188 zł zamiast 750 zł przy fakturze na 12 000 zł.
Co się dzieje po uprawomocnieniu nakazu zapłaty?
Nakaz ma wtedy skutki prawomocnego wyroku (art. 480² § 4 KPC). Po nadaniu klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym, z którym składasz wniosek o egzekucję do komornika. Nakaz z e-sądu dostaje klauzulę z urzędu.
.svg)