Zgłoszenie wierzytelności w upadłości

Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe dotyczące masy upadłości, czyli majątku dłużnika, prowadzi wyłącznie syndyk albo toczą się one przeciwko niemu (art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego). Egzekucji do masy upadłości nie można już skierować, a egzekucja komornicza wszczęta wcześniej zostaje z mocy prawa zawieszona i po uprawomocnieniu postanowienia o upadłości umorzona (art. 146 ust. 1 i 3). Żeby uczestniczyć w podziale majątku, wierzyciel osobisty zgłasza wierzytelność syndykowi (art. 236 ust. 1). Wierzytelności zabezpieczone na przykład hipoteką albo zastawem trafiają na listę także bez zgłoszenia (art. 236 ust. 2).

Na zgłoszenie masz 30 dni od obwieszczenia

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości wzywa wierzycieli do zgłaszania wierzytelności syndykowi przez system teleinformatyczny obsługujący postępowanie sądowe, w terminie 30 dni od obwieszczenia postanowienia w Rejestrze (art. 51 ust. 1 pkt 4). Chodzi o Krajowy Rejestr Zadłużonych (art. 4a), w którym sprawdzisz też, czy wobec klienta toczy się upadłość albo restrukturyzacja.

Zgłoszenie po terminie jest możliwe, ale kosztuje. Zapłacisz zryczałtowane koszty równe 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z III kwartału poprzedniego roku, nawet jeśli spóźniłeś się bez swojej winy (art. 235 ust. 1). Czynności dokonane wcześniej i sporządzone już plany podziału pozostają bez zmian, a zgłoszenie złożone po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału pozostawia się bez rozpoznania (art. 252).

Zgłoszenie podaje kwotę, dowody i kategorię

Elementy zgłoszenia wymienia art. 240. Przy niezapłaconych fakturach najważniejsze są poniższe.

• Dane wierzyciela, w tym numer KRS i NIP.
• Wierzytelność z należnościami ubocznymi, na przykład odsetkami.
• Dowody jej istnienia, na przykład umowa, faktury i dowody dostawy.
• Kategoria, w której wierzytelność ma być zaspokojona.
• Zabezpieczenia, na przykład hipoteka albo zastaw.
• Stan sprawy, jeśli o wierzytelność toczy się postępowanie przed sądem albo innym organem.
• Numer rachunku bankowego.

Faktury, których termin płatności jeszcze nie minął, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości (art. 91 ust. 1), więc zgłaszasz także je. Odsetki zaspokaja się z masy co do zasady tylko za czas do dnia ogłoszenia upadłości (art. 92 ust. 1). Jeśli chcesz potrącić swoją wierzytelność z długiem wobec upadłego, oświadczenie o potrąceniu składasz najpóźniej przy zgłoszeniu (art. 96), a obie wierzytelności muszą istnieć w dniu ogłoszenia upadłości (art. 93 ust. 1). Zasady potrącenia opisuje hasło kompensata.

Wierzytelność z faktury trafia zwykle do kategorii drugiej

Syndyk spłaca wierzycieli po kosztach postępowania, zobowiązaniach masy i należnościach alimentacyjnych, kategoria po kategorii. Dalsza kategoria dostaje pieniądze dopiero po zaspokojeniu w całości poprzedniej, a gdy pieniędzy nie wystarczy dla całej kategorii, jej wierzyciele dostają kwoty proporcjonalne do swoich należności (art. 344).

Po zgłoszeniu syndyk sporządza listę wierzytelności

Syndyk sprawdza zgłoszenie w księgach i dokumentach upadłego (art. 243 ust. 1). Jeśli nie znajdzie tam potwierdzenia, wezwie cię do złożenia dokumentów w ciągu tygodnia pod rygorem odmowy uznania wierzytelności, a tego terminu nie można przedłużyć (art. 243 ust. 2). Listę wierzytelności sporządza najpóźniej 2 miesiące po upływie terminu do zgłoszeń (art. 244). Od obwieszczenia o jej złożeniu masz 2 tygodnie na sprzeciw do sędziego-komisarza, gdy syndyk odmówił uznania twojej wierzytelności, a jeśli jesteś na liście, także co do uznania innych wierzytelności (art. 256 ust. 1).

Zgłoszenie przerywa bieg przedawnienia, który zaczyna się od nowa od dnia po uprawomocnieniu się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 239a), o czym więcej w haśle przerwanie biegu przedawnienia. Po zakończeniu upadłości wyciąg z zatwierdzonej listy wierzytelności jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu (art. 264 ust. 1). Postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego dokumentuje też nieściągalność wierzytelności na potrzeby CIT (art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy o CIT), co opisuje hasło należności nieściągalne.

Najczęstsze pytania

Jaki jest termin na zgłoszenie wierzytelności w upadłości?

Termin wynosi 30 dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (art. 51 ust. 1 pkt 4 Prawa upadłościowego). Wierzytelność zgłaszasz syndykowi przez system teleinformatyczny obsługujący postępowanie sądowe.

Co grozi za zgłoszenie wierzytelności po terminie?

Płacisz zryczałtowane koszty równe 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z III kwartału poprzedniego roku, nawet bez swojej winy (art. 235 ust. 1 Prawa upadłościowego). Spóźnione zgłoszenie nie zmienia sporządzonych wcześniej planów podziału, a złożone po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału pozostaje bez rozpoznania (art. 252).

Czy zgłoszenie wierzytelności przerywa przedawnienie?

Tak. Zgłoszenie przerywa bieg przedawnienia, który zaczyna się od nowa od dnia po uprawomocnieniu się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 239a Prawa upadłościowego). Po zakończeniu postępowania wyciąg z zatwierdzonej listy wierzytelności jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.

Czy w upadłości można potrącić wierzytelność?

Tak, jeśli obie wierzytelności istniały w dniu ogłoszenia upadłości, nawet gdy jedna z nich nie była jeszcze wymagalna (art. 93 ust. 1 Prawa upadłościowego). Oświadczenie o potrąceniu składasz najpóźniej przy zgłoszeniu wierzytelności (art. 96).