Bez ulgi sprzedawca płaci VAT i podatek dochodowy od faktury, choć pieniędzy od klienta nie dostał. Ulga przerzuca ten ciężar na dłużnika. Działa w VAT (art. 89a i 89b ustawy o VAT) oraz w CIT i PIT (art. 18f ustawy o CIT i art. 26i ustawy o PIT), ale w każdym podatku na trochę innych warunkach. Wspólny jest próg 90 dni od terminu płatności zapisanego w umowie albo na fakturze.
Warunki ulgi w VAT i w podatku dochodowym
| Warunek | VAT | CIT i PIT |
|---|---|---|
| Ile dni po terminie | 90 dni bez zapłaty i bez sprzedaży wierzytelności (art. 89a ust. 1a) | 90 dni liczonych od dnia po terminie płatności (art. 18f ust. 11) |
| Do kiedy masz prawo | do końca trzeciego roku po roku wystawienia faktury (art. 89a ust. 2 pkt 5) | do końca drugiego roku po roku wystawienia faktury albo zawarcia umowy (art. 18f ust. 10 pkt 2) |
| Wierzyciel | zarejestrowany jako czynny podatnik VAT w dniu przed złożeniem deklaracji z korektą (art. 89a ust. 2 pkt 3) | transakcja należy do działalności obu stron, której dochody są opodatkowane w Polsce (art. 18f ust. 10 pkt 3) |
| Dłużnik | czynny podatnik VAT, a przy innym nabywcy dodatkowo prawomocne orzeczenie sądu skierowane do egzekucji, wpis do krajowego rejestru długów albo upadłość konsumencka (art. 89a ust. 2a) | nie jest w restrukturyzacji, upadłości ani likwidacji na ostatni dzień miesiąca przed złożeniem zeznania (art. 18f ust. 10 pkt 1) |
| Jakie transakcje | dostawy towarów i usługi w kraju | tylko transakcje handlowe, bez transakcji z podmiotami powiązanymi (art. 18f ust. 9 i 18) |
| Gdzie rozliczasz | deklaracja w pliku JPK_V7 za okres, w którym minęło 90 dni | zeznanie roczne albo wcześniej zaliczka za okres, w którym minęło 90 dni (art. 25 ust. 19 ustawy o CIT) |
Korekta VAT krok po kroku
Korektę robisz w rozliczeniu za okres, w którym minął 90. dzień od terminu płatności. Warunek jest taki, że do dnia złożenia deklaracji za ten okres klient nadal nie zapłacił, a ty nie sprzedałeś wierzytelności (art. 89a ust. 3).
Zmniejszasz podstawę opodatkowania i VAT należny o kwoty z niezapłaconej faktury, a przy częściowej zapłacie tylko o część, której klient nie zapłacił. O korekcie informujesz naczelnika urzędu skarbowego w tej samej deklaracji (art. 89a ust. 5). Przepisy nie wymagają zawiadamiania dłużnika.
Przykład. Faktura na 12 300 zł brutto (10 000 zł netto i 2 300 zł VAT) ma termin płatności 15 października 2026 r. Licząc od 16 października, dziewięćdziesiąty dzień przypada 13 stycznia 2027 r. Jeśli do dnia złożenia JPK_V7 za styczeń 2027 r. klient nie zapłaci, zmniejszasz w nim VAT należny o 2 300 zł. Fakturę wystawiono w 2026 r., więc prawo do korekty VAT wygasa z końcem 2029 r.
Ulga w CIT i PIT
W podatku dochodowym zmniejszasz podstawę opodatkowania o wartość niezapłaconej wierzytelności, którą wcześniej zaliczyłeś do przychodów, czyli zwykle o kwotę netto (art. 18f ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, art. 26i ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT). Robisz to w zeznaniu za rok, w którym minęło 90 dni, albo wcześniej, w zaliczce za okres, w którym ten termin upłynął (art. 25 ust. 19 ustawy o CIT). Jeśli zmniejszenie przekracza dochód, resztę odliczasz w kolejnych 3 latach (art. 18f ust. 3).
Ulga nie przysługuje, gdy tę samą wierzytelność zaliczyłeś już do kosztów, na przykład przez odpis aktualizujący należności (art. 18f ust. 13). W przykładzie wyżej zmniejszasz dochód o 10 000 zł w zaliczce za styczeń 2027 r. albo w zeznaniu za 2027 r., o ile do tego czasu klient nie zapłaci.
Obowiązki dłużnika
Klient, który nie zapłacił, koryguje odliczony VAT z tej faktury w rozliczeniu za okres, w którym minął 90. dzień od terminu płatności (art. 89b ust. 1). Nie musi tego robić, jeśli zapłaci najpóźniej w ostatnim dniu tego okresu rozliczeniowego (art. 89b ust. 1a). W podatku dochodowym dolicza do podstawy opodatkowania niezapłaconą kwotę, którą wcześniej zaliczył do kosztów (art. 18f ust. 1 pkt 2). Gdy później zapłaci, odzyskuje VAT i zmniejsza dochód w okresie zapłaty.
Dla dłużnika to realny koszt. Przypomnienie, że po 90 dniach będzie musiał oddać odliczony VAT, bywa dobrym argumentem w rozmowie o zaległej fakturze.
Gdy klient zapłaci po korekcie
Wtedy zwiększasz podstawę opodatkowania i VAT należny w rozliczeniu za okres, w którym dostałeś pieniądze albo sprzedałeś wierzytelność (art. 89a ust. 4). W CIT i PIT doliczasz odliczoną kwotę do dochodu w roku zapłaty (art. 18f ust. 7). Przy wpłacie części długu korygujesz tylko tę część.
Trzy daty, których trzeba pilnować
Pierwsza to termin płatności z faktury, od którego liczysz 90 dni. Druga to koniec roku wystawienia faktury, od którego biegną 3 lata w VAT i 2 lata w podatku dochodowym. Trzecia to dzień złożenia deklaracji albo zeznania, do którego dług nie może zostać zapłacony ani sprzedany. Faktury, które przekroczyły próg, najłatwiej znaleźć w raporcie wiekowania należności, w przedziale powyżej 90 dni po terminie, a te, które się do niego zbliżają, w przedziale od 61 do 90 dni.
Sunbay pobiera faktury i wpłaty z ERP, więc raport wiekowania w monitoringu należności pokazuje na bieżąco, ile dni po terminie jest każda faktura. Przypomnienia, noty odsetkowe i wezwania wychodzą według ustalonej ścieżki, a sprawy, które wymagają decyzji, trafiają jako zadania do zespołu.
Najczęstsze pytania
Po ilu dniach przysługuje ulga na złe długi?
Po 90 dniach od terminu płatności zapisanego w umowie albo na fakturze, jeśli w tym czasie klient nie zapłacił, a ty nie sprzedałeś wierzytelności. Przy terminie 15 października 2026 r. dziewięćdziesiąty dzień przypada 13 stycznia 2027 r., więc korektę VAT zrobisz w rozliczeniu za styczeń 2027 r.
Czy ulga na złe długi dotyczy faktur dla konsumentów?
W VAT tak, ale tylko gdy wierzytelność potwierdza prawomocne orzeczenie sądu skierowane do egzekucji, dług wpisano do rejestru długów prowadzonego na poziomie krajowym albo wobec dłużnika ogłoszono upadłość konsumencką (art. 89a ust. 2a ustawy o VAT). W CIT i PIT ulga obejmuje wyłącznie transakcje handlowe między firmami.
Co się dzieje, gdy klient zapłaci po skorzystaniu z ulgi?
Zwiększasz podstawę opodatkowania i VAT należny w rozliczeniu za okres, w którym dostałeś pieniądze, a w podatku dochodowym doliczasz kwotę do dochodu w roku zapłaty. Dłużnik może wtedy odzyskać VAT, który wcześniej skorygował.
.svg)
.svg)