Sprawy egzekucyjne należą do sądów rejonowych i działających przy nich komorników (art. 758 Kodeksu postępowania cywilnego). Komornik działa na wniosek, do którego dołączasz tytuł wykonawczy, zwykle uzyskany w windykacji sądowej, i nie bada, czy dług jest zasadny i wymagalny (art. 797 § 1 i art. 804 § 1). Koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji zwraca ci dłużnik, a komornik ściąga je razem z długiem (art. 770 § 1).
Wniosek wskazuje świadczenie, a komornika możesz wybrać
We wniosku o wszczęcie egzekucji wskazujesz świadczenie, które ma być spełnione (art. 797 § 1 KPC). Wniosek pozwala prowadzić egzekucję wszystkimi dopuszczalnymi sposobami poza nieruchomościami, do których komornik sięga tylko na twój wniosek (art. 799 § 1). Możesz wskazać wybrane sposoby, ale komornik stosuje ten najmniej uciążliwy dla dłużnika.
Komornika możesz wybrać spośród działających na obszarze sądu apelacyjnego, w którym jest kancelaria komornika właściwego według KPC. Wyjątkiem jest między innymi egzekucja z nieruchomości (art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych). Do wniosku dołączasz wtedy pisemne oświadczenie, że korzystasz z prawa wyboru (art. 10 ust. 3). Wybrany komornik odmówi wszczęcia egzekucji, gdy ma zbyt duże zaległości albo wpływ spraw, a może odmówić, gdy w danym roku złożyłeś u niego ponad 100 wniosków (art. 10 ust. 4 i 8).
Wniosek o egzekucję przerywa przedawnienie
Wniosek o wszczęcie egzekucji przerywa bieg przedawnienia, który zaczyna się od nowa po zakończeniu egzekucji (art. 123 § 1 pkt 1 i art. 124 § 2 Kodeksu cywilnego). Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem albo nakazem zapłaty przedawnia się po 6 latach (art. 125 § 1). Jeśli z treści tytułu wynika, że ten termin minął, do wniosku dołączasz dokument, z którego wynika przerwanie biegu przedawnienia (art. 797 § 1¹ KPC). Bez niego komornik odmówi wszczęcia egzekucji i nie wezwie cię do uzupełnienia wniosku (art. 804 § 2).
Gdy nie wskażesz majątku, komornik szuka go w rejestrach
Jeśli nie wskażesz majątku dłużnika, komornik ustala go z urzędu na podstawie innych postępowań, publicznych źródeł i rejestrów, do których ma dostęp elektroniczny, i wzywa dłużnika do złożenia wykazu majątku (art. 801 § 1 KPC). Gdy i to nie pozwoli ustalić majątku wystarczającego nawet na koszty egzekucji, warunkiem dalszego prowadzenia sprawy jest zlecenie komornikowi poszukiwania majątku (art. 801 § 4).
Opłatę od wyegzekwowanej kwoty płaci dłużnik
| Sytuacja | Kto płaci | Ile | Przepis ustawy o kosztach komorniczych |
|---|---|---|---|
| komornik wyegzekwował dług | dłużnik | 10% wyegzekwowanej kwoty | art. 27 ust. 1 |
| dłużnik wpłacił komornikowi w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji | dłużnik | 3% wpłaconej kwoty | art. 27 ust. 2 |
| umorzenie na twój wniosek albo po 6 miesiącach twojej bezczynności | wierzyciel | 5% kwoty pozostałej do wyegzekwowania, a 100 zł, jeśli o umorzenie wniesiesz przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia | art. 29 ust. 1 i 2 |
| umorzenie z innych przyczyn, na przykład z powodu bezskuteczności | wierzyciel | 150 zł pomniejszone o opłaty ściągnięte od dłużnika | art. 29 ust. 4 |
| poszukiwanie majątku na twoje zlecenie | wierzyciel | 100 zł | art. 44 |
Opłaty stosunkowe w jednej sprawie nie mogą przekroczyć 50 000 zł (art. 25 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych). Jeśli wykażesz, że wniosek o umorzenie wynika z tego, że dłużnik w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia zapłacił albo zawarł z tobą porozumienie o spłacie, opłatę ponosi dłużnik (art. 29 ust. 1). Opłaty 150 zł nie płaci wierzyciel, który nie prowadzi działalności finansowej ani ubezpieczeniowej, jeśli egzekucję wszczęto przed upływem 2 lat od powstania tytułu egzekucyjnego (art. 29 ust. 5). Na wydatki komornik pobiera od ciebie zaliczki, a gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, obciąża cię wydatkami, których nie pokryły zaliczki ani wyegzekwowana kwota (art. 7 ust. 1 i 6).
Bezskuteczna egzekucja kończy się umorzeniem
Komornik umarza postępowanie z urzędu, gdy jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów, albo gdy przez 6 miesięcy nie zrobisz nic, co jest potrzebne do jej dalszego prowadzenia (art. 824 § 1 pkt 3 i 4 KPC). Informacje o dłużniku, wobec którego umorzono egzekucję z pierwszej z tych przyczyn, ujawnia Krajowy Rejestr Zadłużonych (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o KRZ). Na potrzeby CIT nieściągalność wierzytelności dokumentuje między innymi postanowienie o nieściągalności wydane przez organ egzekucyjny (art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o CIT), co opisuje hasło należności nieściągalne.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje egzekucja komornicza?
Gdy komornik wyegzekwuje świadczenie pieniężne, ściąga od dłużnika opłatę 10% wyegzekwowanej kwoty, a 3%, jeśli dłużnik wpłaci komornikowi w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji (art. 27 ustawy o kosztach komorniczych). Wierzyciel wpłaca zaliczki na wydatki, a gdy egzekucję umorzono na jego wniosek, płaci co do zasady 5% kwoty pozostałej do wyegzekwowania.
Czy wierzyciel może wybrać komornika?
Tak, spośród komorników z obszaru sądu apelacyjnego, w którym jest kancelaria komornika właściwego według Kodeksu postępowania cywilnego. Nie dotyczy to między innymi egzekucji z nieruchomości, a do wniosku dołączasz pisemne oświadczenie o wyborze (art. 10 ustawy o komornikach sądowych).
Co się dzieje z egzekucją, gdy sąd ogłosi upadłość dłużnika?
Egzekucja skierowana do majątku upadłego zostaje z mocy prawa zawieszona z dniem ogłoszenia upadłości i umorzona po uprawomocnieniu postanowienia o upadłości (art. 146 Prawa upadłościowego). Należności dochodzisz wtedy przez zgłoszenie wierzytelności syndykowi.