W kredycie kupieckim weksel in blanco wystawia zwykle klient jako weksel własny, czyli dokument, w którym bezwarunkowo przyrzeka zapłacić oznaczoną sumę. Wręcza go sprzedawcy przed pierwszą dostawą z odroczonym terminem, a puste pola wypełnia się dopiero wtedy, gdy faktury nie zostaną zapłacone. Zasady określa Prawo wekslowe z 1936 r., które wciąż obowiązuje.
Co musi zawierać weksel własny
Dokument jest wekslem własnym tylko wtedy, gdy ma wszystkie elementy z art. 101 Prawa wekslowego. W wekslu in blanco część z nich, zwykle sumę i termin płatności, wierzyciel uzupełnia później.
| Element | Kto zwykle wpisuje |
|---|---|
| nazwa „weksel” w treści dokumentu | wystawca, od razu |
| bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej | wystawca podpisuje przyrzeczenie, sumę wpisuje wierzyciel przy wypełnieniu |
| termin płatności | wierzyciel przy wypełnieniu, a weksel bez terminu jest płatny za okazaniem (art. 102) |
| miejsce płatności | wystawca albo wierzyciel, a gdy go brak, liczy się miejsce wystawienia (art. 102) |
| nazwa osoby, na której rzecz ma nastąpić zapłata | wystawca, od razu |
| data i miejsce wystawienia | wystawca |
| podpis wystawcy | osoby uprawnione do reprezentowania wystawcy |
Deklaracja wekslowa, czyli umowa o wypełnienie weksla
Deklaracja wekslowa to porozumienie wystawcy z wierzycielem, które mówi, kiedy i jak można uzupełnić weksel. Prawo wekslowe nie określa jej formy ani treści, ale bez pisemnej deklaracji trudno później udowodnić, na co strony się umówiły. Zwykle zawiera kilka elementów.
- umowę albo faktury, które weksel zabezpiecza,
- górną granicę sumy wekslowej, na przykład należność główna z odsetkami i kosztami,
- sposób ustalenia terminu i miejsca płatności,
- obowiązek uprzedzenia wystawcy, na przykład listem poleconym kilka dni przed wypełnieniem,
- podpisy wystawcy i poręczycieli wekslowych.
Jeśli wierzyciel wypełni weksel niezgodnie z deklaracją, wystawca może się przed nim bronić tym zarzutem. Wobec kolejnego posiadacza weksla, na przykład po indosie, zarzut nie działa, chyba że ten nabył weksel w złej wierze albo przy rażącym niedbalstwie (art. 10).
Poręczenie wekslowe
Weksel spółki zabezpiecza tyle, ile wart jest jej majątek. Dlatego sprzedawcy często proszą o poręczenie wekslowe (awal) wspólnika albo członka zarządu. Poręczyciel odpowiada tak samo jak wystawca (art. 32), a poręczenie wpisuje się na wekslu słowem „poręczam” albo innym równoznacznym, z podpisem poręczyciela (art. 31).
Jak dochodzić zapłaty z weksla
- Wypełnij weksel zgodnie z deklaracją. Wpisz sumę nie wyższą niż dług i termin płatności.
- Wezwij wystawcę do wykupu weksla, jeśli przewiduje to deklaracja.
- Złóż pozew w postępowaniu nakazowym z oryginałem weksla. Sąd wydaje nakaz zapłaty, gdy weksel jest należycie wypełniony, a jego prawdziwość i treść nie budzą wątpliwości (art. 485 § 2 KPC). Opłata od pozwu wynosi czwartą część zwykłej (art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych).
- Pilnuj przedawnienia. Roszczenie z weksla własnego przeciw wystawcy przedawnia się po 3 latach od dnia płatności wpisanego na wekslu (art. 70 w związku z art. 103 i 104).
Gdy dłużnikiem jest konsument, do pozwu dołącza się też umowę, którą weksel zabezpiecza, z deklaracją wekslową (art. 485 § 2 KPC). Więcej o samym nakazie przeczytasz w haśle nakaz zapłaty.
Weksel a inne zabezpieczenia kredytu kupieckiego
| Zabezpieczenie | Co daje | Na co uważać |
|---|---|---|
| Weksel in blanco | nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym bez czekania na rozprawę | jest wart tyle, ile majątek wystawcy i poręczycieli |
| Poręczenie wekslowe | odpowiedzialność osoby fizycznej albo innej firmy obok wystawcy | wymaga podpisu poręczyciela na wekslu |
| Ubezpieczenie należności | wypłata części długu, gdy klient stanie się niewypłacalny albo długo zalega | limit na klienta ustala ubezpieczyciel, część straty zostaje u ciebie |
| Limit kupiecki | ogranicza kwotę, którą klient może być winien | nie zabezpiecza tego, co już sprzedałeś |
Weksel przydaje się dopiero wtedy, gdy klient przestaje płacić. Wcześniej działają przypomnienia o płatności przed terminem i szybka reakcja w pierwszych dniach po nim. Sunbay pobiera faktury z ERP i wysyła przypomnienia według ustalonej ścieżki, a gdy sprawa wymaga decyzji, na przykład o wypełnieniu weksla, tworzy zadanie dla osoby z zespołu.
Najczęstsze pytania
Czy weksel in blanco wymaga pisemnej deklaracji wekslowej?
Prawo wekslowe nie określa formy porozumienia o wypełnieniu weksla. Bez pisemnej deklaracji trudno jednak udowodnić, do jakiej kwoty i na jakich warunkach wierzyciel mógł weksel wypełnić, dlatego w praktyce strony spisują ją razem z wekslem.
Kiedy przedawnia się roszczenie z weksla in blanco?
Roszczenie z weksla własnego przeciw wystawcy przedawnia się po 3 latach od dnia płatności wpisanego na wekslu. Ten dzień wpisuje wierzyciel przy wypełnieniu, dlatego deklaracja powinna określać, jak go ustalić.
Jak dochodzić zapłaty z weksla in blanco?
Wypełniasz weksel zgodnie z deklaracją i składasz pozew w postępowaniu nakazowym z oryginałem weksla. Sąd wydaje nakaz zapłaty bez rozprawy, jeśli weksel jest należycie wypełniony i nie budzi wątpliwości, a opłata od pozwu wynosi czwartą część zwykłej.
.svg)
.svg)